جیتر (Jitter) چیست؟ و چه تاثیری روی سیستم ویپ دارد؟

شکی نیست که تلفن VoIP یکی از بزرگترین اختراعات در صنعت مخابرات است. ویپ ضمن صرفه‌جویی در هزینه‌های کسب‌وکارها، امکانات و ویژگی‌های زیادی را هم در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد. با این حال، کاربران VoIP گاهی اوقات کیفیت صدای ضعیف را تجربه می‌کنند. عوامل متعددی روی کیفیت صدا در یک تماس ویپ تاثیرگذار هستند. یکی از این عوامل نوسانات تاخیر یا Jitter است. اما منظور از نوسانات تاخیر چیست؟ چگونه می‌توانیم بر آن‌ها غلبه کنیم و از یک تماس واضح و باکیفیت لذت ببریم؟ در ادامه ضمن آشنایی با جیتر به این سوالات هم پاسخ خواهیم داد. با ما همراه باشید.

جیتر (Jitter) چیست؟

انتقال تمامی داده‌ها اعم از صدا، تصویر، متن، ویدیو و… در بستر شبکه، به صورت بسته‌های اطلاعاتی انجام می‌گیرد. یعنی هر کدام از داده‌ها قبل از ارسال تبدیل به تعدادی بسته اطلاعاتی شده و ارسال می‌شوند. در حین ارسال این بسته‌ها به هم می‌ریزند و موقع دریافت مرتب می‌شوند و آماده استفاده می‌گردند.

هر بسته اطلاعاتی شامل 3 قسمت هدر، بدنه و فوتر است و با این قسمت‌ها ترتیب و تقدم و تاخر بسته‌ها در مقصد مشخص می‌شود. حالا اگر تمامی این بسته‌ها با یک فاصله زمانی مشخص مثلا X ثانیه به مقصد برسند می‌گوییم در شبکه جیتر وجود ندارد. اما اگر بعضی از این بسته‌ها در 20 ms بعضی در 10 ms بعضی دیگر در 80 ms به مقصد برسند می‌گوییم در شبکه جیتر وجود دارد. یعنی اینکه در زمان رسیدن بسته‌های مختلف به مقصد، اختلاف زیادی وجود دارد. منظور از جیتر، وجود تنوع زمانی در زسیدن بسته‌ها به مقصد است.

در یک سیستم تلفن ویپ هم، صدا تبدیل به بسته‌های اطلاعاتی شده و در بستر شبکه ارسال می‌شود. هرچه تنوع زمانی در رسیدن این بسته‌ها به مقصد، کمتر باشد و بسته‌ها با فاصله زمانی یکسانی از هم به مقصد برسند، کیفیت صدای بهتری را خواهیم داشت.

به طور کلی در تماس‌های ویپ برای اینکه صدا قابل درک باشد باید با یک ریتم ثابت پخش شود. وقتی بسته‌های داده در فواصل نامنظم به مقصد می‌رسند، کیفیت تماس دچار مشکل شده و باعث ایجاد الگوهای گفتاری تند می‌شود.

جیتر ویپ چیست و چه تاثیری روی سیستم ویپ دارد؟

همان‌طور که اشاره شد، VoIP با تبدیل صدای آنالوگ به یک جریان صوتی دیجیتال و ارسال آن به صورت بسته‌ای از طریق اینترنت، کار می‌کند. اگر این بسته‌ها با ترتیب دیگری، به غیر از ترتیب ارسال آن‌ها از مبدا، به مقصد خود برسند، طرفین تماس کیفیت صدای ضعیف یا لرزشی را تجربه خواهند کرد.

جیتر، رایج‌ترین مشکل در تلفن VoIP است. با این حال، به محض مشخص شدن دلیل آن، می‌توان به راحتی آن را برطرف کرد.

جیتر

مهم‌ترین دلایل بروز جیتر (Jitter)

1- روتر نامناسب

بسیاری از افراد یا کسب‌وکارهای کوچک از یک اتصال اینترنتی هم برای صدا و هم برای سایر داده‌ها استفاده می‌کنند. احتمالا کاربران از این شبکه برای پخش جریانی ویدیوها یا دانلود فایل‌های بزرگ استفاده می‌کنند و اگر شما در همین حین بخواهید تماسی برقرار کنید، قطعا تماس شما تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. اگر سرعت رسیدن بسته‌ها کند باشد روتر آن‌ها را نادیده می‌گیرد. شما می‌توانید با پیکربندی مناسب روتر، ترافیک ویپ شبکه را برای روتر در اولویت قرار دهید و این مشکل را به راحتی حل کنید.

2- سرعت پایین اینترنت

VoIP کاملا به شبکه متکی است، بنابراین اتصال نامناسب و کند به اینترنت ممکن است تاثیر منفی روی تماس VoIP شما بگذارد. سوال اینجاست که اینترنت شما چقدر باید سریع باشد تا بتوانید از یک تماس صوتی با کیفیت خوب و بدون سر و صدا اضافی برخوردار شوید؟ پاسخ در تعداد تماس‌هایی نهفته است که می‌خواهید به صورت هم‌زمان داشته باشید.

جدول زیر سرعت توصیه شده را در مقایسه با تعداد تماس‌های هم‌زمان که می‌خواهید داشته باشید نشان می‌دهد:

پهنای باند (سرعت آپلود)ماکسیمم تعداد تماس‌های همزمان
80 Kbps1 تماس
160 Kbps2 تماس هم‌زمان
880 Kbps11 تماس همزمان
1.408 Mbps22 تماس همزمان
5.360 Mbps67 تماس همزمان

اگر شما تماس‌های همزمان زیادی دارید و پهنای باند اینترنت شما کم است‌، احتمالا باید برای لذت بردن از تماس‌های با کیفیت بهتر، پهنای باند خود را ارتقا دهید و بر نوسانات تاخیر یا جیتر‌ها غلبه کنید.

بررسی وجود جیتر در شبکه

یک ابزار خاص برای بررسی وجود جیتر در شبکه وجود ندارد اما با انجام چند تست می‌توانید میزان جیتر شبکه را مشخص کنید.

1- تست‌های آنلاین سرعت

این تست‌ها شاید تمام موارد مربوط به شبکه را به شما نگویند اما شما را از مشکلات اتصال به اینترنت مطلع می‌کنند. می‌تواند مواردی مانند پهنای باند، از دست رفتن بسته (Packet Loss) و تاخیر را در چند ثانیه تشخیص دهد. Cloudflare، testmy و Ookla از تست‌های آنلاین سرعت اتصال هستند که پهنای باند، تاخیر، جیتر و پینگ شبکه را اندازه‌گیری می‌کنند.

2- تست های پینگ ترمینال

تست‌های مبتنی بر مرورگر می‌تواند دید غلطی از ازدحام شبکه داشته باشد. یک ترمینال («خط فرمان» برای کاربران ویندوز) باز کنید و تست‌های پینگ دستی انجام دهید.

این دستور، سرعت رسیدن هر بسته به شبکه شما را به شما نشان می‌دهد:

لینوکس و مک :

ping -c 20 8.8.8.8

ویندوز :

ping -n 20 8.8.8.8

این دستور سرور را با 20 بسته پینگ می‌کند. جیتر با میانگین گرفتن از اختلاف زمان بین هر دو بسته متوالی پیدا می‌شود.

Jitter-diagram-with-caption

3- ابزارهای پیشرفته نظارت بر شبکه

برای سازمان‌های بزرگ، از ابزارهای قدرتمند تشخیص شبکه استفاده‌ می‌شود. این ابزارها با نظارت بر ترافیک ورودی و خروجی در سطح روتر کار می‌کنند. 3 ابزار LogicMonitor، Cisco DNA و Dynatrace از ابزارهای قدرتمند و پیشرفته نظارت بر شبکه هستند. این ابزارها انواع ترافیک را از نقاط انتهایی مختلف از جمله ترافیک SIP تجزیه و تحلیل می‌کنند.

حتما بخوانید : تفاوت voip و سانترال

نحوه رفع مشکل jitter (نکات عیب یابی)

در اینجا پنج راه‌حل برای رفع جیتر آورده شده است که می‌توانید امتحان کنید:

1- از اتصال اینترنت سیمی استفاده کنید

تماس Wi-Fi در برابر تداخل امواج مایکروویو و موتورهای الکتریکی آسیب‌پذیر است. از کابل‌های اترنت Cat 6 استفاده کنید. علاوه بر آن کابل‌های زوج به هم تابیده هم در برابر تداخل مقاومت می‌کنند و از سرعت گیگابیت با تاخیر کم پپشتیبانی می‌کنند.

2- فایروال بازرسی قانونی یا inspection-based firewall را غیرفعال کنید

این نوع فایروال‌ها به دلیل آن‌که بسته‌های صوتی را تجزیه و تحلیل می‌کنند، می‌توانند موجب ایجاد تاخیر در شبکه شوند. این فایروال‌ها هر فریم درون بسته را بررسی می‌کنند و در نتیجه موجب جمع شدن بسته‌ها در این گلوگاه‌ها و انتظار برای بازرسی می‌شوند. بنابراین برای برنامه‌های حساس به سرعت مثل تماس ویپ مناسب نیستند. شما باید روتر خود را برای انجام کارهای ساده پیکربندی کنید. وقتی دروازه‌های باندپهن، وظایف زیادی را به عهده بگیرند، به صورت خودکار از سرعتشان کم می‌شود. سوئیچینگ Cut-Through Forwarding (CTF) را برای سرعت بخشیدن به عملکرد شبکه محلی خود فعال کنید.

3- یک جیتربافر (Jitter Buffer) تنظیم کنید

بافر یک تنظیم‌کننده سرعت است. جیتربافر زمان رسیدن بسته‌های ناهمزمان را به یک جریان همزمان تغییر می‌دهد. زمانیکه بسته‌های اطلاعاتی ویپ، به مقصد می‌رسند جیتربافر حداکثر و حداقل میزان جیتر را شناسایی می‌کند. بر همین اساس محاسباتی را انجام می‌دهد و یک میانگین از جیترها را محاسبه می‌کند و در جیتربافر قرار می‌دهد.

موقعی که یکی از بسته‌ها مفقود شده باشد یا از بین رفته باشد، بافرجیتر یک بسته خالی را به جای بسته گم‌شده به هسته‌ی استریسک ارسال می‌کند. سیستم استریسک هم سعی در پنهان کردن یا اصلاح بسته گم‌شده دارد.

4- کیفیت خدمات (QoS) را فعال کنید

QoS روشی برای اولویت دادن به بعضی از بسته‌ها است. بسته‌های real time مثل صدا در تماس ویپ، به عنوان بسته‌های اولویت‌دار مارک می‌شوند. در این صورت حتی موقعی که پهنای باند به دلایل دیگری مثل دانلود فایل‌های حجیم اشغال شده، با رسیدن بسته صوتی مربوط به تماس ویپ، اول به آن رسیدگی شده و ارسال یا دریافت انجام می‌شود.

5- پهنای باند شبکه WAN خود را افزایش دهید

اگر همه راه‌های دیگر به شکست منجر شد، احتمالا بهتر خواهد بودپهنای باند اینترنت خود را تغییر دهید.

آیا کیفیت تماس صوتی می‌تواند تحت تاثیر ارائه‌دهنده ویپ باشد؟

بله. ارائه‌دهنده ویپ در کیفیت تماس شما نقش دارد. کیفیت تماس می‌تواند تحت‌تاثیر نوع رمزگذاری سیگنال‌های صوتی به هنگام تبدیل به بسته‌های داده و تعداد مراکز داده محلی (Local Call Center) آن ارائه‌دهنده‌ها باشد. این موارد توانایی یک ارائه‌دهنده در ارائه خدمات قابل اطمینان‌تر با پخش سرویس‌های مختلف در مکان‌های مختلف را نشان می‌دهد.

تا چه میزان جیتر برای یک شبکه قابل قبول است؟

جیتر درVoIP ، تنوع تاخیر بسته‌های صوتی را اندازه‌گیری می‌کند. متریک این تنوع بر حسب میلی‌ثانیه یا یک صدم ثانیه بیان می‌شود. سیسکو توصیه می‌کند که جیتر در ترافیک صدا، نباید بیش از 30 میلی‌ثانیه باشد.

در این نوشته مرکز تلکام ایران تلاش کردیم تا حد امکان جیتر در شبکه و ویپ را برای شما شرح بدهیم.آنچه که اهمیت دارد این است که بسیاری از افراد میزان jitter شبکه را مهم نمی‌شمارند. به همین دلیل در زمان اجرای شبکه یا ویپ خود با مشکل روبرو خواهند شد. برای دریافت مشاوره رایگان می‌توانید از بخش تماس با ما، با همکاران ما در ارتباط باشید.

در بحث پیرامون این مقاله شرکت کنید

تیم ایران تلکام

همانطور گفتیم وردپرس فقط یک اسکلت‌بندی اولیه به شما می‌دهد پس بقیه کارها با خودتان است.

درباره تیم ما بیشتر بدانید

پیشنهاد میکنیم این مقالات را هم بخوانید